administrator Kopalnia Soli „Wieliczka” to jedyny obiekt górniczy na świecie, czynny bez przerwy od średniowiecza do chwili obecnej. Jej oryginalne wyrobiska, o łącznej długości około 300 km, usytuowane na 9 poziomach, sięgają do głębokości 327 m. Wieliczka ilustruje wszystkie etapy rozwoju techniki górniczej w poszczególnych epokach historycznych. Historia kopalni sięga czasów średniowiecza i jest ściśle związana z dziejami państwa polskiego.
Początki wydobycia
Dzieje soli na terenach dzisiejszej Wieliczki sięgają środkowego neolitu (3500-2500 p.n.e.), kiedy to prehistoryczna ludność czerpała solankę z powierzchniowych źródeł i odparowywała sól w żarze palenisk. W średniowieczu, dzięki tzw. regale górniczemu, książę na mocy dawnego prawa był właścicielem wszystkich słonych źródeł. Z czasem, kiedy powierzchniowe źródła zaczęły się wyczerpywać, zaczęto kopać studnie solankowe, co doprowadziło do odkrycia brył soli kamiennej.
Rozwój i znaczenie ekonomiczne
W II połowie XIII wieku Wieliczka była największym ośrodkiem solnictwa w Polsce. W 1290 roku nadano jej prawa miejskie, a sól stała się bezcennym surowcem przynoszącym ogromne zyski. Już w XIV wieku dochody ze sprzedaży soli stanowiły 1/3 wszystkich wpływów skarbca korony. Wielicka sól finansowała m.in. Akademię Krakowską (późniejszy Uniwersytet Jagielloński), a jej dochody były kluczowe dla utrzymania dworu królewskiego.
Technika i organizacja pracy
W średniowieczu sól wydobywano z obecnego poziomu I (ok. 64 m). W XVI wieku żupa wielicka stała się jednym z największych przedsiębiorstw ówczesnej Europy, zatrudniając około 430 pracowników. W czasach saskich wprowadzono wiele nowości technicznych, jak kieraty konne z pionowym wałem czy miechy wspomagające wentylację. W 1886 roku w kopalni pojawiły się pierwsze żarówki, a w 1911 roku zbudowano elektrownię salinarną.
Wpis na Listę UNESCO i współczesność
W 1978 roku „Wieliczka” Kopalnia Soli została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. W 1994 roku uznana została za Pomnik Historii. Od 1996 roku zakończono w Wieliczce przemysłową produkcję soli. Obecnie kopalnia jest słynną w świecie atrakcją turystyczną, miejscem niecodziennych wydarzeń i uzdrowiskiem.
Ciekawostki i wydarzenia
Przez wieki wyeksploatowano około 7,5 mln m³ solnego złoża, co wystarczyłoby do zbudowania trzech piramid Cheopsa. Podziemia kopalni to miejsce wielu niecodziennych wydarzeń, w tym gal bokserskich, turniejów tańca i niezapomnianych koncertów.
W księgach pamiątkowych kopalni widnieją autografy wielu znakomitości. Wśród nich są Johann Wolfgang Goethe, Fryderyk Chopin, Stanisław Staszic, Bolesław Prus, Henryk Sienkiewicz, a także współcześni politycy i koronowane głowy, jak George Bush senior czy król Belgów Albert II.
Znaczenie lecznicze
Kopalnia prowadzi działalność uzdrowiskową w podziemnych wyrobiskach górniczych, wykorzystując do leczenia unikatowy mikroklimat solnych komór oraz metodę leczenia znaną jako subterranoterapia. Uzdrowisko Kopalnia Soli „Wieliczka” jako jedyne w Polsce posiada status podziemnego uzdrowiska.
